Meikever schade is voor veel tuiniers een vervelende verrassing: het gazon ziet er opeens doods uit, planten groeien slecht en als je aan het gras trekt, kom je er achter dat er nauwelijks wortels meer zitten. Toch is het lang niet altijd duidelijk wat de oorzaak is, en wordt de schuldige — de engerling, de larve van de meikever — te laat ontdekt. In dit artikel lees je wat de schade precies inhoudt, hoe je die herkent en wat je eraan kunt doen.
Hoe meikever schade ontstaat
De meikever (Melolontha melolontha) legt haar eitjes in de grond, waarna de larven uitkomen: de bekende engerlingen. Die larven leven ondergronds en eten wortels van grassen, planten en struiken. Dat vreetproces verloopt in fasen en duurt gemiddeld drie tot vier jaar, afhankelijk van de grondtemperatuur.
De cyclus werkt als volgt:
- Jaar 1: De eitjes komen uit in de zomer. De kleine larven eten organisch materiaal en fijne worteltjes.
- Jaar 2 en 3: De larven groeien uit tot forse engerlingen (tot 4 cm) en vreten zich door dikke wortels. Dit is de fase met de meeste schade.
- Jaar 4: De larven verpoppen en in het voorjaar vliegen de volwassen meikevers uit. Die vreten aan bladeren van loofbomen, maar dit bladvraat valt in de praktijk mee.
De eigenlijke meikever vraatschade vindt dus ondergronds plaats. Bovengronds merk je er pas iets van als de wortels al voor een groot deel zijn aangevreten.
Symptomen: zo herken je engerling schade in het gazon
Engerling schade gazon is herkenbaar aan een combinatie van verschijnselen. Let op het volgende:
- Gele of bruine plekken: Gele plekken gazon meikever zijn vaak het eerste teken. De plekken zijn onregelmatig en lijken niet samen te hangen met droogte of gebrek aan water.
- Los gras: Als je aan een grasmat trekt, laat het los als een tapijt. De wortels zijn dan volledig aangevreten meikever en hechten niet meer aan de bodem.
- Vogels en mollen: Spreeuwen, kauwen en mollen wroeten intensief in de gazonpercelen. Ze zijn op zoek naar de engerlingen en verraden daarmee de aanwezigheid van larven.
- Uitgerekte schade: De schade verspreidt zich over meerdere weken. Een plek die in augustus klein begint, kan in oktober een kwart van het gazon beslaan.
Wortels aangevreten meikever is ook zichtbaar bij vaste planten, hagen en jonge bomen. Een struik die plotseling slap hangt of niet meer uitloopt in het voorjaar, kan aan engerlingenvraat ten gronde zijn gegaan.
Wanneer is de schade het grootst?
De meeste schade treedt op van augustus tot oktober, wanneer de larven van het tweede en derde jaar het actiefst zijn. In droge zomers kruipen engerlingen dieper de grond in en is er tijdelijk minder zichtbare schade. Zodra het weer vochtig wordt, komen ze terug naar de oppervlakte — en hervat de vraatschade.
In de meikeverjaren (de jaren dat de kevers massaal uitvliegen) is de populatiedruk hoger. In België en Zuid-Nederland pieken de populaties met een regelmatig interval van drie tot vier jaar. Na zo’n piekjaar is er drie jaar later weer extra kans op ernstige larvenvraat.
Hoeveel engerlingen zijn te veel?
Een vuistregel die wordt gehanteerd door groenbeheerders: meer dan 30 engerlingen per vierkante meter leidt vrijwel zeker tot zichtbare meikever vraatschade. Bij 10 tot 30 exemplaren hangt het af van de vitaliteit van het gras en de bodemgesteldheid. Minder dan 10 per vierkante meter is in de meeste gevallen acceptabel.
Om de dichtheid te meten, steek je op meerdere plekken een grasmat uit van 30 bij 30 cm en 15 cm diep. Tel de engerlingen en bereken het gemiddelde. Dit geeft een betrouwbaar beeld van de ernst van de aantasting.
Aanpak van meikever schade in gazon en tuin
Er zijn drie hoofdcategorieën van aanpak: biologisch, chemisch en preventief/mechanisch.
Biologische bestrijding
De meest bewezen methode is het gebruik van aaltjes (Heterorhabditis bacteriophora). Deze microscopisch kleine wormpjes boren zich in de larven en doden ze van binnenuit. Aaltjes zijn effectief bij grondtemperaturen boven de 12°C en een vochtige bodem. Behandel bij voorkeur in augustus of vroege september, wanneer de jonge larven dicht aan het oppervlak zitten.
Let op: aaltjes werken het best bij larven in het eerste levensjaar. Oudere, grotere engerlingen zijn moeilijker te bereiken. Aaltjes zijn verkrijgbaar bij tuincentra en online voor gemiddeld €15 tot €30 per behandeling van 20 m².
Een andere biologische optie is de schimmel Beauveria bassiana, die larven infecteert. Dit middel is minder breed beschikbaar, maar toont in proeven goede resultaten. Wageningen University & Research heeft onderzoek gepubliceerd naar biologische bestrijding van bodeminsecten, waaronder toepassingen voor de praktijk.
Chemische bestrijding
Chemische middelen op basis van neonicotinoïden zijn in de meeste EU-landen inmiddels verboden of sterk beperkt vanwege de schadelijke effecten op bijen en andere bestuivers. Voor particuliere tuiniers zijn er in Nederland en België weinig toegelaten chemische opties meer. Raadpleeg de Ctgb-databank voor actuele toelatingsinformatie.
Preventieve maatregelen
- Zorg voor een vitaal, goed beworteld gazon. Een sterk gazon herstelt sneller van engerlingenvraat dan een verwaarloosd grasperceeltje.
- Bewerk de grond in het najaar door te frezen of te spitten. Engerlingen die aan de oppervlakte komen, worden gegeten door vogels of sterven door vorst.
- Vermijd overmatige beregening in de late zomer: te vochtige grond trekt juist meer eiafzet aan.
- Kies bij aanplanting voor plantensoorten met diepe penwortelstelsels; die zijn minder kwetsbaar voor oppervlakkige vraatschade.
Herstel na de schade
Als de schade al is opgetreden, verwijder dan het losse, dode gras. Controleer de grond op achtergebleven larven en behandel indien nodig met aaltjes. Herinzaai werkt het best in augustus of begin september, zodat het gras wortelt voor de winter. Kies een grassenmengsel dat past bij jouw bodemtype.
Voor meer achtergrond over de levenscyclus, de vliegperiode en alle manieren van aanpak, lees Meikever: de complete gids over herkenning, levenscyclus en bestrijding.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn gazon last heeft van engerlingen en niet van droogte?
Trek aan het aangetaste gras. Als het loskomt zonder weerstand — alsof je een tapijt optilt — zijn de wortels aangevreten. Bij droogteschade blijven de wortels intact en geeft het gras weerstand. Ook wroetende vogels en mollen zijn een sterke aanwijzing voor engerlingen.
In welke maanden is meikever schade het duidelijkst zichtbaar?
De schade wordt het meest zichtbaar van augustus tot oktober. Dan zijn de larven van het tweede en derde levensjaar het grootst en vreten ze het meest. In het voorjaar kan schade ook zichtbaar worden als het gras niet uitloopt na de winter.
Zijn aaltjes veilig voor mijn hond, kinderen en andere dieren?
Ja. Aaltjes zoals Heterorhabditis bacteriophora zijn soortspecifiek en vormen geen enkel risico voor mensen, huisdieren of nuttige insecten. Ze zijn ook toegestaan in de biologische teelt.
Kan ik engerlingenvraat voorkomen als er meikevers in de buurt vliegen?
Volledig voorkomen is niet realistisch als er een grote populatie in de omgeving is. Wel kun je de kans verkleinen door de grond na de vliegperiode te frezen, zodat eitjes en jonge larven worden blootgesteld. Een vitaal gazon met een dichte graszode maakt het meikevers moeilijker om te landen en eieren te leggen.
Wat kost het om meikever schade professioneel te laten behandelen?
Voor particuliere tuinen rekenen hoveniersbedrijven doorgaans €80 tot €200 voor een inspectie en biologische behandeling, afhankelijk van de oppervlakte. Herinzaai en grondbewerking komen daar bovenop en kosten gemiddeld €3 tot €8 per vierkante meter.
