De levenscyclus meikever is een fascinerend proces dat zich over meerdere jaren uitstrekt en vier totaal verschillende stadia doorloopt. Wie begrijpt hoe deze kever zich ontwikkelt, begrijpt ook waarom schade aan wortels en bomen niet altijd samenvalt met het jaar dat de vliegende kevers zichtbaar zijn.
De vier stadia van de meikever metamorfose
De meikever doorloopt een volledige gedaanteverwisseling, ook wel meikever metamorfose genoemd. Dit betekent dat het dier in vier morfologisch volledig verschillende vormen bestaat: ei, larve, pop en imago (volwassen kever). Elk stadium heeft een eigen tijdsduur, een eigen omgeving en een eigen rol in de cyclus.
- Ei: klein, wit en ovaalvormig, afgezet op zo’n 20 tot 30 centimeter diepte in de bodem
- Larve (engerling): de langste fase, die twee tot drie jaar duurt
- Pop: een korte rustfase van enkele weken in de bodem
- Imago: de vliegende, volwassen kever die je in mei en juni ziet
Van ei tot engerling: de eerste fase
Na de vluchttijd in mei leggen bevruchte vrouwtjes tussen de 60 en 80 eieren. Ze doen dit in meerdere porties, telkens dieper in de grond. Na twee tot zes weken komen de eieren uit en verschijnen de eerste larven: kleine, witte, C-vormige diertjes met een bruine kop en zes pootjes. Dit zijn de bekende engerlingen.
In het eerste larvale jaar zijn de engerlingen nog klein en eten ze voornamelijk verterende plantenresten. Pas in het tweede jaar worden ze groter en beginnen ze actief aan levende plantwortels te knagen. Een volgroeide engerling kan vijf centimeter lang worden. Het is vooral in het tweede en derde larvale jaar dat de schade aan grasmatten, moestuinen en jonge bomen zichtbaar wordt.
De meikever jaar cyclus: drie tot vier jaar in totaal
De volledige meikever jaar cyclus duurt in Nederland en België doorgaans drie jaar, maar in koelere streken of op grotere hoogte kan dit oplopen tot vier jaar. Dat heeft een opvallend gevolg: in gebieden met een driejarige cyclus vliegen de kevers elk jaar, maar de pieken wisselen per regio. Zo kan het ene gebied een plaag kennen terwijl de buren nauwelijks een kever zien.
Een vereenvoudigd tijdlijn van de driejarige cyclus:
- Jaar 1: eieren worden gelegd in juni, larven komen uit en overwinteren voor het eerst
- Jaar 2: larven groeien sterk, vreten aan wortels, overwinteren opnieuw dieper
- Jaar 3: larven verpoppen in het voorjaar; volwassen kevers verschijnen in mei
Tijdens koude winters zakken de engerlingen tot wel 80 centimeter diep in de bodem om vorstschade te vermijden. In het voorjaar stijgen ze weer naar het wortelniveau.
Verpopping en het verschijnen van de volwassen kever
Aan het einde van het derde larvale jaar, doorgaans tussen maart en april, maakt de engerling een holte in de bodem en verpost zich. De popfase duurt vier tot zes weken. Daarna kruipt een volledig gevormde kever uit de bodem, wacht tot zijn vleugeldekken zijn uitgehard en begint aan zijn enige vluchtseizoen.
De volwassen kever eet blad van loofbomen, met een voorkeur voor eik, beuk en kastanje, maar ook fruitbomen staan regelmatig op het menu. Dit vreetgedrag duurt slechts vier tot zes weken. Daarna sterven de mannetjes, terwijl de vrouwtjes nog even in leven blijven om eieren te leggen.
Meikever levensduur: kort als kever, lang als larve
De meikever levensduur als volwassen insect is opvallend kort: slechts vier tot zes weken. Het overgrote deel van het leven speelt zich onder de grond af als larve. Als je de volledige cyclus optelt, leeft de meikever dus twee tot drie jaar als engerling en amper één maand als vliegende kever.
Die korte bovengronse periode maakt het moeilijk om de populatie direct te bestrijden. Meer over de impact op tuin en natuur, en wat je kunt doen bij een plaag, vind je in Meikever: de complete gids over herkenning, levenscyclus en bestrijding.
De invloed van bodemtemperatuur op de ontwikkeling
De meikever ontwikkeling hangt sterk af van bodemtemperatuur. Engerlingen zijn het actiefst bij bodemtemperaturen tussen 10 en 20 graden Celsius. Onder de 5 graden gaan ze in een soort winterslaap. Dat verklaart waarom warme lentes de schade aan gazons vervroegen: de larven worden eerder actief en bereiken het wortelniveau sneller.
Volgens onderzoek van Wageningen University & Research kunnen engerlingdichtheden van meer dan 50 larven per vierkante meter al merkbare schade aan grasmatten veroorzaken. Bij hogere dichtheden laat de grasmat letterlijk los van de bodem, omdat alle wortels zijn weggegeten.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt de levenscyclus van een meikever?
In de meeste delen van Nederland en België duurt de volledige cyclus drie jaar. In bergachtige of koudere streken kan dit vier jaar worden. De volwassen kever zelf leeft slechts vier tot zes weken.
Wanneer zijn engerlingen het schadelijkst?
Engerlingen veroorzaken de meeste schade in hun tweede en derde levensjaar, doorgaans van augustus tot oktober en opnieuw in het voorjaar. Dan zijn ze het grootst en vreten ze het meest aan plantwortels.
Hoe diep in de bodem leven engerlingen?
In de zomer en vroege herfst zitten engerlingen op vijf tot twintig centimeter diepte, vlak bij de wortels. In de winter zakken ze tot 60 à 80 centimeter om vorstschade te vermijden.
Is elke meikever die ik zie in mei een nieuw exemplaar?
Ja. De kevers die in mei vliegen, hebben hun volledige larvale ontwikkeling achter de rug. Ze leven maar één vluchtsein en sterven daarna. Het zijn dus geen kevers die al eerder vlogen en terugkeerden.
Heeft de meikever natuurlijke vijanden?
Ja, verschillende soorten. Dassen graven engerlingen op en eten ze graag. Mezen, spreeuwen en kraaien pikken larven uit opgegraven bodem. Ook de sluipwesp en bepaalde schimmels zoals Beauveria bassiana zijn natuurlijke tegenstanders van de engerling.
